نام رشته داروسازي كه به گوش مي‌رسد گوش خيلي از پشت‌كنكوري‌ها و آنها كه در انتظار قبولي در آزمون كنكور هستند تيز مي‌شود. اين رشته كه طرفداران خاص و زيادي دارد اين روزها به يكي از پردغدغه‌ترين مشاغل كشور تبديل شده است. پاي صحبت هر داروسازي كه مي‌نشيني دلش پر از حرف است و نگاهش در انتظار پاسخي كه هيچ‌گاه به او نمي‌رسد.يكي از داروسازان از عدم حمايت از كارخانه‌هاي داروسازي سخن مي‌گويد و ديگري از عدم برابري حقوق يك داروساز با يك پزشك عمومي مي‌گويد مگر آن‌كه داروخانه داشته باشد.

 

|مرضيه محمدي|

 

رئيس انجمن داروسازان در گفت‌وگو با«ملت‌ما»:

رشته داروسازي همان علمي است كه در ساخت و توليد دارو و دادن اطلاعات داروئي خدمات ارزنده‌اي را ارايه مي‌دهد رشته داروسازي سرحلقه درمان همه بيماراني است كه چشم اميد به داروهاي موثر، كم‌ضرر و پراثر دوخته‌اند. ابزار مداوا كه دارو بخشي از آن است، نقش خود را به خوبي ايفا مي‌كند.

 

داروسازي هم اين روزها به دليل شرايط نامساعدي كه براي داروسازان مهيا شده است فقط در داشتن يك داروخانه و دادن اطلاعات دارويي به مراجعين خلاصه مي‌شود. به سراغ رئيس انجمن داروسازان رفته‌ايم تا مشكلات اين قشر علمي كشور را از زبان او جويا شويم گفت‌وگوي ما را با رهبر مژده‌اي آذر كه خود دكتر داروساز است بخوانيد:

 

 

ابتداي گفت‌وگويمان را در رابطه با شكل‌گيري انجمن آغاز مي‌كنيم. انجمن چه زماني شكل گرفت و هدف از تاسيس آن چه بوده است؟

انجمن دارو‌سازان ايران از سال 1322 كه آن زمان با عنوان سنديكا ناميده مي‌شد تاسيس شده است. اين سنديكا طي مراحل مختلف تبديل به جامعه داروسازان شد و پس از انقلاب اسلامي به انجمن داروسازان ايران تغيير نام داد در واقع در سال 1372 جامعه داروسازان به انجمن داروسازان تغيير نام داد كه هدف آن طبق اساسنامه احقاق حقوق همكاران داروساز و ارايه پيشنهادات در جهت ارتقاي نظام دارويي كشور، همكاري با وزارت بهداشت و فعاليت‌هاي علمي- اجتماعي و صنفي است.

 

وظيفه اصلي انجمن كمك به نهادهاي دولتي در جهت ايجاد رفاه حال بيماران، امكان دسترسي سريع به دارو با كيفيت و قيمت مناسب. متاسفانه به دليل مشكلاتي كه براي همكاران داروساز از سوي برخي از سازمان‌ها و ارگان‌ها به وجود آمده است، اين هدف اوليه انساني ما يك مقدار كم‌رنگ شده است بنابراين انجمن به جاي آن‌كه به دولت كمك كند براي حل مشكلات بيماران و سازمان‌هايي كه براي سلامت بيماران تاسيس شده است، انرژي خود را صرف احقاق حقوق داروسازان كرده است.

 

 

بنابراين داروسازان با مشكلات زيادي مواجه هستند. اخيرا از خروج تعداد زيادي از داروسازان خبرهايي به گوش مي‌رسد آيا صحت دارد؟

بله. در گزارشي كه اخيرا در يكي از روزنامه‌ها به چاپ رسيده بود در آن آمده بود حدود 180 هزار نفر تحصيلكرده از كشور خارج شده و جذب كشورهاي پيشرفته صنعتي مي‌شوند. ما سرمايه‌اي در ايران به كار مي‌بريم و افراد را آماده مي‌كنيم و مهارت به آنها مي‌آموزيم و هزينه مي‌كنيم و بعد گويي دو دستي در اختيار كشورهاي ديگر قرار مي‌دهيم اين موضوع موجب تكدر خاطر من شد و با حضور در مجامع مختلف آن را مطرح كردم اين در حالي است كه كشور ما يك كشور جهان سومي است كه نياز به استفاده از مغز‌ها دارد خودمان صادر‌كننده نخبه‌ها و مغزهايمان شده‌ايم

 

اين آمار يكي از موضوعاتي است كه نگر ان‌كننده است درصدد هستيم ببينيم اين افرادي كه از كشور خارج مي‌شوند چه مشكلاتي در كشور دارند براي ايجاد فضاي كسب و كار و ايجاد سرمايه‌گذاري چه دلايلي براي كوچ اين افراد وجود دارد اين موضوع يكي از اهداف و مسائل مورد نظر ما شده است طبق نظر يكي از مشاوران ما، استاد نبوي، علت كوچ اين افراد به دليل آن است كه عدم شايسته سالاري در انتخاب مديران مربوطه در اين حوزه‌ها وجود دارد و از سويي هم افراد وقتي مي‌بينند در كشور براي تحصيلات آنها ارزشي و جود ندارد لاجرم كشور را ترك مي‌كنند.

 

چه راه‌حلي براي اين مشكل از سوي انجمن پيشنهاد مي‌شود؟

خواسته ما از مسئولان آن است كه افراد را طبق تخصص براي مسئوليت برگزينند. داروسازان ما افراد نخبه هستند و وارد دانشگاه شده و دوره‌هاي سنگيني را گذرانده‌اند و اكثر آنها فارغ‌التحصيل دانشگاه‌هاي دولتي با هزينه دولت هستند. اين داروسازان بايد در شرايط مناسبي كار كنند كه متاسفانه يكي از اين گزينه‌ها كار در داروخانه‌ها است از آنجا كه مكان‌هاي ديگر به دليل مسائل و مشكلاتي كه در ادامه خواهم گفت توانايي جذب داروسازان را براي به كار‌گيري تخصص آنها ندارد بنابراين تنها گزينه داروسازان براي كار داروخانه‌ها است به دليل نگاهي كه ساير كشورها به ما دارد بنابراين هنوز كارخانجات ما رشد نكرده‌اند چراكه آنها نياز به تجديد و نوسازي دارند و حتي ماشين‌آلات آنها فرسوده هستند.

 

از آنجا كه اين كارخانه‌ها در توسعه با مشكلاتي روبه‌رو هستند كه از سوي كشورهاي بيگانه و در جهت تحريم ايران صورت گرفته است بنابراين داروسازان جذب داروخانه‌ها مي‌شوند اما وقتي تاسيس كردند متوجه اين موضوع مي‌شوند كه نمي‌توانند از علم خود استفاده نمايند و دچار مشكل مي‌شوند و ارايه شكواييه مي‌دهند و انجمن سال‌ها است كه در حال دفاع از حقوق اين گروه از داروسازان است ما مي‌خواهيم داروسازان در كشورمان مشغول به كار باشند ما براي داروساز بلوچي، آذري، تركمن و دورترين نقاط كشور داروساز تربيت مي‌كنيم اما به دليل عدم وجود فضاي كسب و كار اين افراد جذب كشورهايي از جمله كانادا مي‌شوند.

 

مشكلاتي كه داروسازان در جامعه با آن روبه‌رو هستند چيست؟

اعلام كرديم كه فضاي كسب و كار براي داروسازان مناسب نيست اين موضوع با دلايل زيادي همراه است كه متاسفانه كسي تاكنون توجهي نكرده است يكي از اين دلايل اين است از آنجاكه دارو برخلاف ساير كالاها استراتژيك است اين دولت است كه قيمت آن را تعيين مي‌كند، در حالي كه سازمان‌هاي بيمه‌گر 60 تا 70 درصد داروي كشور را توليد مي‌كنند

 

دارو را ثابت نگه دارند و اين ثبات قيمت داروها در حالي كه مايحتاج داروخانه‌ها در حال افزايش است فاجعه‌اي براي اداره داروخانه‌ها به حساب مي‌آيد. ما با اين موضوع كه وزارت بهداشت ناظر است مشكلي نداريم اما به نحوه اين نظارت انتقاد داريم عدم وجود پژوهش در امور دارويي كم توجهي به كيفيت و صادرات دارو و حتي قيمت داروها به اين موضوع لطمه زيادي وارد ساخته است

 

صنعت دارويي ما در صحنه بين‌المللي چه جايگاهي دارد؟

صنعت دارويي ما قدرت رقابت خود را از دست داده است و چون قدرت خود را از دست داده است امكان پژوهش ندارد به دنبال اين موضوع نوع آوري در صحنه‌هاي بين‌المللي به كمترين ميزان خود خواهد رسيد از سوي ديگر با عرضه بيش از حد دارو مواجه مي‌شويم كه در انبارها بلوكه مي‌شوند و زمين گير شدن دارو در داروخانه‌ها فاجعه به بار مي‌آورد چراكه علاوه بر اين‌كه هزينه نگهداري به بار مي‌آورد سرمايه توليد‌كننده ازبين رفته و در نهايت دارو هم خاصيت خود را از دست داده و نابود مي‌شود و اين موضوع باعث آسيب ديدن كشور شده و نگراني‌هايي به دنبال مي‌آورد

آيا نحوه برخورد سازمان‌هاي بيمه‌گر با داروخانه‌ها مطلوب است؟

معمولا در اين زمينه به تعهدات عمل نمي‌شود مثل تامين اجتماعي كه فشار خود را به داروخانه‌ها زياد كرده است و هر روز دستورالعمل جديد صادر كرده و داروخانه‌ها را با مشكل مواجه كرده است. به عنوان مثال در آخرين دستورالعمل تامين اجتماعي به داروخانه‌ها آمده است درج كد 18 رقمي دفترچه بيمه‌شدگان در گزارشات ارسالي ماهيانه داروخانه‌ها به سازمان تامين اجتماعي اجباري است اين در حالي است كه كدها بعضا ناخوانا و مخدوش شده‌اند يك نفر مي‌گفت كه حدود 15 مرتبه به سازمان رفتم براي تحويل نسخ كه گفتند كدهاي 18 رقمي كه ارايه داده‌ايد صحيح نيست.

 

در اين رابطه نامه‌هاي متعددي به مقام وزارت داده‌ايم اما اثري نداشته است درحالي كه اين فرمان امام(ره) بوده است خطاب به مسئولان شما كه الان مسئول مملكت هستيد اينطور نشود كه شما درب اتاق‌ها را ببنديد و بگوييد جلسه داريم مدتي پيش به وزير كارو رفاه آقاي شيخ الاسلامي نامه‌اي نوشته و تقاضاي ملاقات داشتيم اما متاسفانه زماني براي ما درنظر نگرفتند و ما از ايشان گله مند هستيم.

 

اخيرا موضوع ماليات كه بر دوش داروخانه‌ها سنگيني مي‌كند داد خيلي از داروسازان را در آورده است در اين باره انجمن چه اقداماتي كرده است؟

يكي ديگر از مشكلاتي كه جامعه داروسازان و به تبع آن انجمن با آن روبه‌رو است آن است كه ما پيشنهادمان آن بود كه وزارت دارايي ماليات خود را به محض ورود دارو در داروخانه كسر نمايد يا به محض ارايه دارو به بيمار ماليات نيز اخذ شود اما وزارت دارايي داروخانه‌ها را وادار به داشتن دفتري براي امور ماليات كرده است.

 

هزينه‌هاي داروخانه‌ها آن‌قدر بالا است كه نمي‌تواند فرصت و هزينه‌اي براي ايجاد دفتر و استخدام دفتر‌دار نمايد اين در حالي است كه هر داروخانه سالانه به‌طور متوسط سالانه چندين ميليون تومان داروي از تاريخ گذشته دارد كه بايد معدوم كند. اصولا ارزش همكاران داروساز در جامعه ما از نظرها پنهان مانده است. ما در كشور 15 هزار نفر داروساز داريم اما اين تعداد به اندازه 15 ميليون نفر كسب افتخار كرده و به ارايه خدمت مي‌پردازند طبق آماري كه سازمان اطلاعات علمي ISI(بررسي مقالات علمي) ارايه داده است.

 

از ايران حدود سه نفر دانشمند برتر در علوم دارويي ارايه مقاله داده‌اند كه از سوي اين سازمان اعلام شده است درحالي كه در علوم باليني اخيرا تنها يك نفر اعلام شده است اين در حالي است كه ما شخصي مثل دكتر عباس شفيعي را داريم كه داراي بالاترين افتخارات بين‌المللي براي كشور هستند. اين است كه نشان مي‌دهد داروسازان در داروخانه‌ها بزرگ‌ترين خدمت را دارند. انجمن يكي از وظايف خود مي‌داند كه پيگير مشكلات داروسازان در داروخانه‌ها باشد كه اميدواريم مسئولان نيز همكاري نمايند.

 

آيا جايگاه داروسازي در جامعه ما روند رو به رشدي دارد ؟نقش رسانه‌ها در اين زمينه چيست؟

در يك نشريه بين‌المللي موضوعي چاپ شده بود كه درآن به اين مسئله اشاره شده بود كه داروسازان در چرخه سلامت در دسترس‌ترين افراد براي پاسخگويي سلامت افراد هستند در ايران هم كه هزينه‌هاي ويزيت بالا رفته است مردم به‌راحتي سوالات خود را از داروساز محله خود مي‌پرسند اما جامعه توجهي به اين موضوع ندارد و حتي پاره‌اي از مطبوعات و برخي مجريان راديو و تلويزيون در نوشته‌ها و صحبت‌هاي خود نسبت به داروسازان بي‌وفايي كرده و آنچه شايسته داروسازان است به زبان نمي‌آورند.

 

به عنوان مثال در رابطه با تعرفه داروسازان ديوان عدالت اداري حكمي را صادر كردند كه آن حكم مواردي را از تعرفه شامل مي‌شد كه با موضع‌گيري و پيگيري‌هاي وزير محترم بهداشت خانم دستجردي مشكل حل شد و داروسازان سربلند شدند اما در پي آن ما با هجمه‌اي از حملات نشريات و برخي سازمان‌ها مواجه شديم كه گويي آنها در فرصت نشست بودند تا به داروسازان حمله شود و آنها را زير سوال ببرند. داروسازان حتي حاضر شدند دانشگاه‌هاي داروسازي تعطيل شوند اما تعرفه‌ها حذف نشوند.

 

اما متاسفانه اين موضوع كه اين تعرفه‌ها به چه ميزان آمال و اهداف داروسازان را به دنبال داشت چندان مورد توجه برادران در مجلس قرار نگرفت. در تمام كشورهاي پيشرفته داروخانه داراي تعرفه هستند و اين موضوعي است كه تمامي مجامع علمي آن را تاييد مي‌كنند. هدف ما آن است كه داروخانه‌ها را به سمت مراكزي علمي هدايت نماييم و نه تجاري.

 

اما چنان برخورد شد كه در همان سال چندين داروساز كه داراي تجربه‌هاي علمي خوبي بودند سرمايه خود را برداشته و از ايران به ساير كشورها كوچ كردند. در خواست ما از مسئولان آن است كه مقداري در صحبت‌هاي خود و طرح موضوعاتي كه ارايه مي‌دهند توجه ويژه‌اي داشته باشند چراكه ما با خيل عظيمي از نخبه‌ها و دانشجويان روبه‌رو هستيم و نبايد موجبات كوچ آنها را فراهم نماييم كشور ما در حال سازندگي است ما مي‌خواهيم حرف اول را در خاورميانه بزنيم بنابراين روزنامه‌ها و مطبوعات بايد اين شرايط را مهيا نمايند.

 

ما سالخورده هستيم و تحمل مي‌كنيم جوانان تابع احساسات هستند و با اين رفتار برخي از رسانه‌ها به‌راحتي سرمايه خود را برداشته و از كشور خارج مي‌شوند ما در تلاش هستيم در نوشته‌ها و رفتار خود و مكاتبه با كميسيون‌هاي مختلف مجلس موجبات ايجاد علاقه و كار را فراهم نماييم.

 

آيا تحريم‌هاي بين‌المللي اثري بر وضع دارويي كشور دارد؟

نه به شكل مستقيم اما بايد گفت در حدود 18 نفر مشاور علمي در انجمن داروسازان وجود دارد كه متشكل از اساتيد مختلف است و در زمينه‌هاي مختلف اين افراد درحال ارايه نظريات خود هستند. دكتر كبريايي‌زاده در نشريه سپيد مسئولان بانك‌ها را به اين‌كه وظايفشان را صحيح و برنامه‌ريزي شده انجام دهند هشدار داده و بر اين موضوع تاكيد داشته‌اند كه از سوي وزارت بهداشت پيش بيني‌هاي لازم صورت گرفته است اما متاسفانه بانك‌ها اقدام مناسبي را نسبت به تحريم‌ها انجام نداده‌اند در آن گزارش آمده است بانك‌ها نسبت به داروها نگرشي شبيه به فولاد دارند.

 

به اين معنا كه دارو مسئله‌اي استراتژيك است و بايد فرقي با ساير كالاها از جمله آهن و فولاد داشته باشد. مردم مي‌توانند مدت‌ها بدون فولاد و آهن زندگي كنند اما بدون دارو نمي‌توان مدتي طولاني بود. همين گزارش‌هاي مشاوران ما به مثابه هشدارهاي ما انجمن داران است و مسئولان بايد توجه د اشته باشند اين روزها مسئله ارز از هر موضوعي مهم‌تر مطرح مي‌شود

 

بايد ارز لازم به توليد‌كننده‌ها داده شود و مسئله قيمت‌گذاري مطرح است در رابطه با نحوه قيمت‌گذاري پيشنهاداتي مطرح است كه اگر مرتفع شود ما از موضوع تحريم‌هاي بين‌المللي به‌راحتي عبور خواهيم كرد ضمن آن‌كه الان در حال جنگ هستيم و فضايي كه كشورهاي بيگانه ايجاد كرده‌اند كاملا اقتصادي است و با كمك مسئولان اقتصادي و استفاده از تجربيات خود بر اين تحريم‌ها فائق آييم.

 

اين روزها با واردات داروهاي جديدي در كشور مواجه هستيم آيا اين موضوع ستودني است يا تاثير خوبي بر صنعت دارويي كشور ندارد؟

موضوع مهم آن است كه نبايد نسبت به واردات دارو زياد حساس باشيم كه اگر واردات دارو زياد شد بگوييم كار غلطي است و انتقاد كنيم اگر بتوانيم آنچه در كشور نياز است با كيفيت و قيمت خوب توليد كنيم ديگر اين موضوع كه دارو وارد شود چندان مهم نيست زماني اين موضوع بايد نگران‌كننده باشد كه قيمت داروها بالا باشد اما از كيفيت مطلوب بهره مند نباشد بايد كيفيت داروهايمان را در رقابت با داروهاي توليد شده ساير كشورها بالا ببريم كه اين امر از دريچه واردات محقق خواهد شد

آيا انجمن در كميسيون‌هاي قيمت‌گذاري دارو حضور دارد؟و آيا تاثيري در افزايش قيمت داروها مي‌گذارد ؟

انجمن داروسازان در كميسيون قيمت‌گذاري حضور ندارد. اما چندان هم ا فزايش قيمت دارو نداشته‌ايم هرچند داروي بيماران خاص به دلايلي افزايش داشته است اما 95 درصد داروهايي كه وجود دارند ثابت مانده است. همچنين انجمن در توليد و توزيع دارو هيچ حضوري ندارد اما 18 مشاوري كه با انجمن فعاليت مي‌كنند گزارشاتي از توليد و توزيع مي‌دهند توليد دارو در كشور براي ما افتخار بزرگي است.

 

اما داروسازان از نظرها پنهان مانده‌اند درحالي كه عملكرد آنها كشور را از ارز بي‌نياز مي‌كند اما تحريم‌هاي جاري كشور مانع فعاليت است اگر اينها حل شود داروسازي اوج مي‌گيرد و به نقطه مطلوب مي‌رسد ما نسبت به مشكلات توليد بي‌اطلاع نيستيم مشكل توليد نقدينگي و تامين مواد اوليه است كه ناشي از تحريم است كه بايد به اين مشكلات توجه شود. وزارت بهداشت تدارك لازم ديده را است اما وزارت اقتصاد همكاري نكرده است و به دارو به عنوان كالايي ديگر و غير استراتژيك مي‌نگرد.

بخش عمده مشكلات داروسازان از كجا ناشي مي‌شود؟

اين مشكلات در درجه نخست، مشكلاتي است كه فارغ‌التحصيلان بعد از دوران تحصيل با آن مواجه هستند. بيش‌تر فارغ‌التحصيلان جذب داروخانه مي‌شوند يا تلاش مي‌كنند كه داروخانه تاسيس كنند كه با نداشتن سرمايه كافي، ناگزير جذب فعاليت‌هايي غير از حرفه خود مي‌شوند. متاسفانه حساسيت شغلي داروسازان در بين مردم و دولت ناشناخته است، حاصل تلاش داروسازان، توليد بيش‌تر داروهاي مورد نياز بيماران در داخل كشور است به‌طوريكه اكنون 97 درصد از داروها در داخل كشور توليد مي‌شود.

 

داروسازان ايراني در طول اين سال‌ها با بهره‌مندي از فناوري‌هاي پيشرفته توانسته‌اند داروهاي بيماران خاص را نيز توليد كنند. بنابراين دولت و بانك‌ها بايد تسهيلاتي در اختيار آن دسته از داروسازان كه قصد تاسيس داروخانه را دارند، قرار دهند تا اين حرفه به دست افراد سودجو نيفتد. در گذشته به علت كافي نبودن تعداد داروسازان، داروخانه‌ها به دست افراد غير متخصص اداره مي‌شد اما اكنون درباره تعداد داروسازان در كشور به حد خودكفايي نزديك شده‌ايم.

 

وضع فعلي داروخانه‌ها مانند«چرخ در گل فرورفته» است، داروخانه‌ها در كشور از شرايط اقتصادي مناسبي برخوردار نيستند و اين امر باعث افت سطح خدما‌ت‌رساني به افراد و مراجعه‌كنندگان شده است.  ديركرد پرداخت صورتحساب ازسوي بيمه‌ها، افزايش ماليات و هزينه‌هاي بالاي داروخانه‌ها ازجمله مشكلاتي است كه داروسازان با آن مواجه هستند،

 

مسائل اقتصادي، انرژي و نيروي فكري داروساز را به عنوان يك فرد علمي تحت تاثير قرار داده و موجب پايين آمدن بازده كاري و ارايه خدمات بهتر به افراد مي‌شود. از تبعات حل شدن اين مشكلات محدود كردن تعداد نسخه‌هاي هر داروخانه است كه با اين كار زمان و فضاي مناسب براي ارايه خدمات بيش‌تر يك داروساز فراهم مي‌شود و نظارت وزارت بهداشت هم مثمر ثمر واقع خواهد شد.

 

در حال حاضر دانشكده داروسازي دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني تهران يكي از فعالترين مراكز آموزش دانشگاهي در ايران محسوب مي‌شود. برنامه آموزشي دانشكده داروسازي امكان كسب دانش داروسازي براي دانشجويان اين رشته را با استفاده از اساتيد داروساز مطرح ايراني فراهم كرده است، و فارغ‌التحصيلان اين رشته با اطلاعات به روز دنيا در مقطع دانشگاهي تا بالاترين مقاطع آشنا مي‌شوند ولي با خروج ازدانشگاه با موانع حرفه‌اي مواجه شده و آنجاست كه رشته كاري خود را تغيير مي‌دهند.

 

معدود داروسازاني هستند كه به جنگ با اين موانع ادامه مي‌دهند در حالي كه اگر مسئولان به اين رشته توجه بيش‌تري داشته باشند دور از ذهن نيست كه صنعت داروسازي كشور به مرحله رقابت با كارخانجات داروسازي مطرح دنيا برسد اما اين امر به اختصاص بودجه بيش‌تر براي پژوهش و نوآوري و از سوي ديگر تبليغات گسترده و دنباله‌دار احتياج دارد.

 

 

< قبلی		بعدی >