گروه اقتصادی- ركود فعاليت‌هاي اقتصادي كه به دليل عدم توسعه اقتصادي ناشي مي‌شود، يكي از عوامل مهم افزايش چك‌هاي برگشتي است. كساني كه در بازار فعالیت دارند با اين پديده آشنايي كاملي دارند به‌طوري‌كه در حال حاضر اكثر فعاليت‌هاي بازار به دليل عدم وجود اطمينان بين خريدار و فروشنده در حالت راكد قرار دارد. شكور اكبرنژاد يك عضو كميسيون اقتصادي مجلس با بيان اين‌كه ركود در بازار موجب افزايش حجم چك‌هاي برگشتي مي‌شود، گفت: چك‌هاي برگشتي زمينه را براي بروز ناهنجاري‌هاي اقتصادي فراهم مي‌كند.

 

وي در تحليل گزارش منتشر شده اخير درباره حجم چك برگشتي در هشت ماهه ۹۰ كه به ميزان ۲۱ هزار ميليارد تومان بوده، گفت: زماني كه ركود اقتصادي در يك كشور حاكم باشد، كساني كه كالاهاي خود را با چك خريداري كرده‌اند، توانايي فروش كالا را پيدا نمي‌كنند و به اين ترتيب، قادر به پاس كردن چك‌هاي خود نخواهند بود. نماينده مردم تبريز، اسكو و آذرشهر در مجلس شوراي اسلامي افزود: افزايش حجم چك‌هاي برگشتي، به ركود حاكم در بازار برمي‌گردد زيرا بسياري از كسبه از سر اجبار و ناچاري قادر به پرداخت ديون خود نمي‌شوند و چك‌هاي آنان برگشت مي‌خورد.

 

وي با بيان اين‌كه ركودي كه در حال حاضر دامن تمام اقتصاد ايران را گرفته است، دليل اصلي افت شاخص اعتماد در بازار و افزايش حجم چك‌هاي برگشتي است، ادامه داد: براي جامعه‌اي مانند ايران با اين همه منابع پردرآمد، چنين آماري از چك‌هاي برگشتي شايسته نيست.اكبرنژاد كسادي بازار در مدت اخير را به علت رد و بدل شدن چك‌هاي مدت‌دار در كشور ارزيابي و تصريح كرد: در حالي صدور چك مدت‌دار تنها در اقتصاد ايران رايج است كه در اقتصادهاي پيشرفته اين مسئله به هيچ‌وجه مرسوم نيست.

 

وي توضيح داد: براساس قانون بايد چك مطابق روز صادر شود، اما به‌دليل كسادي بازار، افراد به اميد اين‌كه در آينده با تجارت خود سود به دست مي‌آورند، چك در مقابل كالا مي‌دهند و كالا را اعتباري مي‌خرند اما پس از مدتي نمي‌توانند كالاها را بفروشند كه اين مسئله منجر به برگشت خوردن چك‌هاي آنها مي‌شود.

 

اين عضو كميسيون اقتصادي مجلس هشتم يادآور شد: پس از اين چك‌هاي افراد برگشت مي‌خورد و زمينه ناهنجاري‌هاي اقتصادي ايجاد و مردم به بازارهاي زيرزميني وام و نزول‌خوران مي‌روند و بايد هزينه‌هاي بهره بالا را پرداخت كنند كه به هيچ‌وجه توان بازپرداخت آن را ندارند و اين امر عواقب نامطلوبي دارد.

 

تازه‌ترين آمار نشان مي‌دهد كه تا آبان سال قبل حدود ۴۵۳ هزار و ۵۰۰ میليارد تومان چك در اتاق پاياپاي بانكي مبادله شده كه از اين رقم ۲۱ هزار و ۹۰۰ میليارد تومان برگشت خورده است. اين رقم به لحاظ تعداد ۱۲درصد بيش از دوره مشابه سال گذشته بوده است، از نظر مبلغ نيز حجم چك برگشتي نزديك به ۵درصد رشد داشته است.در هشت ماهه ابتداي سال نزديك به ۳۲ ميليون برگ چك به ارزش ۴۵۳ هزار ميليارد تومان مبادله شده كه از اين رقم ۴ ميليون و ۱۰۰ هزار برگ به ارزش ۲۱ هزار ميليارد تومان برگشت خورده است.

 

۲۲ هزار ميليارد تومان چك برگشت خورد

گزارش بانك مركزي نشان مي‌دهد، طي هشت ماهه نخست سال 90 بالغ بر 22 هزار ميليارد تومان چك برگشت خورده است. افزايش چك‌هاي برگشتي از سال‌هاي گذشته سير صعودي پيدا كرده است، افزايش چك‌هاي برگشتي نشان از افزايش ريسك فعاليت‌هاي اقتصادي در كشور و همچنين تحميل مشكلات ناشي از كمبود نقدينگي بنگاه‌هاي اقتصادي دارد.

 

بانك مركزي طي سال 90 و بعد از افزايش حساسيت‌هاي به وجود آمده درباره دلايل رشد چك‌هاي برگشتي در فضاي مبادلات بانكي كشور به‌مدت 11ماه از انتشار گزارش‌هاي مربوط به آمار مبادلات چك خودداري كرد. در روزهاي پاياني هفته گذشته بانك مركزي اقدام به انتشار آمارهاي مربوط به هشت ماهه نخست سال 90 كرد، اين گزارش‌ها نشان از بهبود وضعیت در دوره سكوت بانك مركزي ندارد، طي هشت ماهه گزارش شده نرخ چك‌هاي برگشتي در مقايسه با برگه‌هاي چك مبادله شده بالاي 12 درصد بوده و در آبان‌ماه به اوج خود يعني 7/13 درصد رسيده، عددي كه پيش از اين سابقه نداشته است.

 

مقايسه دوره مورد اشاره در سال 90 با سال‌هاي 89 و 88(كه در اين سال‌ها نيز شاهد رشد بيش از اندازه نرخ رشد چك‌هاي برگشتي بوده‌ايم)، نشان از رشد شديد ارزش چك‌هاي برگشتي نيز دارد، در سال 90 طي هشت ماه بالغ بر 8/21 هزار ميليارد تومان از كل 453 هزار ميليارد تومان چك‌هاي صادره برگشت خورده است در حالي كه در سال 89 در دوره مشابه 17 هزار ميليارد تومان چك برگشت خورده و در سال 88 اين رقم معادل 13هزار ميليارد تومان بوده است.

 

زماني مي‌توان مدعی شدت افزايش حجم چك‌هاي برگشتي در سال 90 شد كه مقايسه‌اي بين رقم چك‌هاي برگشتي در 12ماهه سال 89 و هشت ماهه سال 90 داشته باشيم، كل حجم چك‌هاي برگشتي در سال 89 معادل 27 هزار ميليارد تومان بوده است يعني رقمي تنها 6 هزار ميليارد تومان بيش‌تر از چك‌هاي برگشتي در هشت ماهه نخست سال 90 و نكته جالب‌تر آن‌كه در سال 90 به‌طور متوسط 2800 ميليارد تومان بوده كه با احتساب اين رقم مي‌توان برآورد كرد كه قبل از دي‌ماه سال 90، ميزان چك‌هاي برگشتي از مرز كل چك‌هاي برگشتي سال 89 فراتر رفته است.

 

متوسط رقم چك‌هاي برگشتي در سال 90 حدود 3/5 ميليون تومان بوده است كه اين رقم نيز در مقايسه با سال 89 معادل 812 هزار تومان افزايش پيدا كرده است.

 

 

 

< قبلی		بعدی >