|   علي بيرانوند |دوركيم اعتقاد دارد كه مناسك ديني همبستگي و انسجام اجتماعي را ايجاد و حفظ مي‌كند. وي مي‌گويد اين اهميت ندارد كه اعضاي گروه براي چه كاري گرد هم مي‌آيند، مهم اين است كه آنها گردهم مي‌آيند و كاري را به گونه دسته‌جمعي انجام مي‌دهند. به عبارت بهتر امر اساسي اين است كه انسان‌ها گردهم مي‌آيند، احساسات مشتركي را تجربه مي‌كنند و به گونه يك كنش جمعي آن را بيان مي‌كنند. بنابر آنچه كه دوركيم مي‌گويد مهم كنش جمعي است مهم نيست به چه منظوري. 

 

بنابراين دوركيم كاركرد مناسك ديني را در قالب كنش جمعي و نتيجتا همبستگي و انسجام اجتماعي تبيين مي‌كند. بر اين منوال شايد بتوان صور ديگر پديده‌هاي اجتماعي را كه منجر به كنش جمعي مي‌شوند عامل انسجام اجتماعي تلقي كرد.  جشن‌هاي دسته‌جمعي را مي‌توان يكي از موارد مهم، از اين نوع دانست.

 

جشن‌ها معمولا به صورت گروهي برگزار مي‌شوند. تعدادي از افراد گردهم آمده و با تمسك به يك موضوع خاص به تبادل احساسات و عواطف نسبت به هم مي‌پردازند. اين‌گونه جشن‌ها براي خود قاعده‌مندي‌ها و روش‌هاي خاص دارند. از اين نظر بين جشن‌هاي دسته جمعي و مناسك ديني يك نوع همانندي وجود دارد.

 

بدين معني كه در هر دو پديده، عنصر قاعده‌مندي و روش‌مندي وجود داشته و برگزاري آن فاقد نظم و مقررات خاص نيست اما جشن‌هاي گروهي برخلاف مناسك ديني كه از تقدس برخوردار بوده و كمتر تغييرپذيرند، آسانتر با شرايط، مقتضيات و نيازهاي زندگي بشري سازگار مي‌گردند. از سويي برگزاري جشن‌هاي دسته جمعي ضمن اين‌كه منجر به كنش جمعي مي‌شوند از لحاظ روحي و رواني، شادابي، كاهش تنش‌هاي عاطفي، رفع تيره‌گي‌هاي روابط بين افراد و كاهش كشمكش‌هاي اجتماعي را به همراه دارد.

 

جشن‌هاي دسته‌جمعي معمولا طبقات رايج اجتماعي را كه باعث تقسيم‌بندي اعضاي جامعه و ايجاد خط‌كشي‌هاي سفت و سخت مي‌شوند تضعيف و به طريق اولي حذف مي‌كنند. مناصب، مقام‌ها، موقعيت‌ها و پايگاه‌هاي اجتماعي حين برگزاري جشن‌ها عامل اساسي به شمار نمي‌روند.

 

بنابراين مي‌توان گفت كه برگزاري جشن‌ها همانند مناسك ديني از جمله عوامل ايجاد همبستگي، انسجام و وفاق اجتماعي هستند. مضافاً اين‌كه در جشن‌ها تنوع بيش‌تري به چشم مي‌خورد.  با اين وصف جشن‌هاي گروهي در خدمت حفظ منافع جمعي است چرا كه همبستگي اجتماعي را تضمين كرده و سلامت روحي و رواني اجتماع را به ارمغان مي‌آورد.

 

به هر حال ايجاد و حفظ همبستگي اجتماعي براي ادامه حيات مفيد و ثمربخش جوامع، بسيار مهم و تعيين‌كننده است. جشن‌هاي گروهي ابزار مناسبي براي ايجاد چنين همبستگي اجتماعي به شمار مي‌روند چه معمولا برگزاري جشن‌ها با هر عنوان و علتي كه باشد مورد استقبال عموم مردم قرار مي‌گيرد.  چيزي كه شادابي و نشاط و همبستگي و انسجام اجتماعي را همزمان به وجود مي‌آورد شايسته آن است كه بيش‌تر از آنچه امروز هست مورد عنايت قرار گيرد.

 

< قبلی		بعدی >